Banker's Review Online - Πόσο αντέχουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες;

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2018

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

International Banking

Πόσο αντέχουν οι ευρωπαϊκές τράπεζες;

4 Νοεμβρίου 2013 | 12:09 Γράφει ο Θανάσης  Κάλφας Topics: Analysis

Το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα και η κατάστασή του δημιουργεί αβεβαιότητες, στο μέτρο που η ανάπτυξη είναι και αυτή προβληματική.

Ο Μάριο Ντράγκι, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) είναι αυτός που χαρακτηρίζει το πρόγραμμα ΟΜΤ –δηλαδή, την υπόσχεση που δόθηκε το καλοκαίρι του 2012 από την ΕΚΤ ότι θα αγοράζει κρατικά ομόλογα των χωρών της ευρωζώνης– ως «το πιο αποτελεσματικό μέτρο νομισματικής πολιτικής». Είναι όμως έτσι ή ο πρόεδρος της ΕΚΤ αυτοδοξάζεται; Σίγουρα, με την παραπάνω απόφαση, ο πρόεδρος της ΕΚΤ αποκατέστησε την ηρεμία στις αγορές. Άνοιξε ίσως και τον δρόμο για μιαν ευρύτερη επαναθεώρηση του ρόλου της ΕΚΤ, γεγονός που αφ’ εαυτό είναι θετικό.

Όμως, στο μεταξύ, οι τράπεζες της ευρωζώνης –και όχι μόνον– αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, απότοκα της βαθύτερης διαρθρωτικής κρίσης της ευρωζώνης και της συνολικής αρνητικής της ανάπτυξης. Αρνητική ανάπτυξη που τροφοδοτεί την ανεργία και που αύριο θα έχει και επικίνδυνες πολιτικές επιπτώσεις. Μέσα σε αυτό το γκρίζο περιβάλλον, μπορεί το πρόγραμμα ΟΜΤ της ΕΚΤ να κρατά υπό έλεγχο τους κερδοσκόπους, όμως δεν χαμηλώνει τις κοινωνικές πιέσεις που παρατηρούνται στις προβληματικές χώρες της περιφέρειας.

Κεντρικός ο ρόλος των τραπεζών
Πρέπει, από την άποψη αυτή, να γίνει κατανοητό ότι οι τράπεζες παίζουν κεντρικό ρόλο για το μέλλον της Ευρώπης. Ο φόβος που διαδίδεται, ιδίως στις περιφερειακές οικονομίες της Ευρώπης, είναι μήπως επαναληφθεί η εμπειρία που έζησε η Ιαπωνία την δεκαετία του 1990 –τότε που οι τράπεζες «φαντάσματα» περιφέρονταν επί χρόνια μεταξύ των ζωντανών, χωρίς ούτε να είναι αρκετά υγιείς ώστε να δανείζουν στις επιχειρήσεις, ούτε όμως και αρκετά αδύναμες ώστε να καταρρεύσουν. Αντίστοιχα σημάδια εκδηλώνονται και στην Ευρώπη. Ο μέσος λόγος τιμής προς λογιστική αξία των ευρωπαϊκών τραπεζών παραμένει κάτω από τη μονάδα, πράγμα που υποδηλώνει ότι οι επενδυτές θεωρούν ότι οι τράπεζες αξίζουν περισσότερο νεκρές παρά ζωντανές. Στις ΗΠΑ, όπου οι τράπεζες ανακεφαλαιοποιήθηκαν γρήγορα, ο λόγος αυτός είναι ανώτερος της μονάδας. Οι δύο μεγάλες ιταλικές τράπεζες (UniCredit και Intesa) εμφανίζουν λόγο 0,34 και 0,42 αντιστοίχως.

Η καχυποψία αυτή είναι δικαιολογημένη. Το ύψος των προβληματικών δανείων δεν παύει να αυξάνεται. Πλήθος τραπεζών της περιφέρειας έχουν φορτωθεί με ομόλογα των δικών τους χωρών: οι τρεις μεγαλύτερες τράπεζες της Πορτογαλίας αύξησαν κατά 16% το πορτογαλικό δημόσιο χρέος που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους το πρώτο τρίμηνο του έτους. Επίσης, τα ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο μεταξύ των στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών, τη στιγμή που οι τιμές των κατοικιών πέφτουν –στην Ισπανία, το πρώτο τρίμηνο του έτους, με τον ταχύτερο ρυθμό που θυμάται κανείς. Υπό τις συνθήκες αυτές, το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα κινδυνεύει με κατάρρευση; Η απάντηση είναι αρνητική. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΕΚΤ, οι ευρωπαϊκές τράπεζες διαθέτουν σήμερα περισσότερα κεφάλαια απ’ όσα είχαν πριν ξεσπάσει η κρίση.

Το πρόβλημά τους είναι ότι ο δανεισμός τους έχει περιοριστεί αρκετά. Όσον αφορά ειδικά στην περιφέρεια της ευρωζώνης, οι προσπάθειες της ΕΚΤ να επανεκκινήσει την ανάπτυξη με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια είναι από τις λιγότερο αποτελεσματικές πολιτικές κεντρικής τράπεζας στον καιρό μας. Τα δάνεια προς μη-χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις σημείωσαν τον Μάϊο μείωση 4,1% στην Ιταλία, 5% στην Πορτογαλία και 9,7% στην Ισπανία. Μέρος αυτού του φαινομένου οφείλεται στην επίπτωση της ύφεσης. Αποτυπώνει όμως και ένα φαινόμενο χρηματοπιστωτικής πολυδιάσπασης. Οι τράπεζες των ισχυρών χωρών δανείζουν λιγότερα εκτός των συνόρων τους. Τα πιστωτικά ιδρύματα των αδύναμων χωρών πληρώνουν ακριβότερα για να δανείζονται απ’ ό,τι εκείνα των ισχυρών χωρών. Αυτή η διαφορά μεταδίδεται και στους πελάτες τους: η διαφορά στο κόστος δανεισμού μεταξύ γερμανικών και ισπανικών τραπεζών εκτινάχθηκε, από 6 σημεία βάσης το καλοκαίρι του 2011, σε 149 σημεία βάσης στα μέσα του 2013.

Οι θεραπείες
Η κατάσταση αυτή δίνει λαβή σε μια σοβαρή διαπίστωση. Όσο οι ευρωπαϊκές τράπεζες δεν θα είναι αρκετά ισχυρές προκειμένου να χορηγούν πιστώσεις, τόσο η οικονομία θα δυσκολεύεται να δώσει σημεία ανάπτυξης. Ο Μάριο Ντράγκι και οι συνάδελφοί του οφείλουν να συγκεντρώσουν την προσοχή τους σε τρεις θεραπείες.
- Η πρώτη είναι να ξανανοίξουν το κανάλι του δανεισμού. Υπάρχουν διαθέσιμοι μηχανισμοί ώστε η ΕΚΤ να προσπαθήσει να συμπιέσει τα επιτόκια δανεισμού στην περιφέρεια. Όμως, θα μπορούσε να βοηθήσει σοβαρά ώστε να μειωθεί και η εξάρτηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) από τις τράπεζες, με το να συντελέσει στο άνοιγμα των κεφαλαιαγορών προς αυτές; –π.χ. αγοράζοντας χρεόγραφα που ως εγγύηση έχουν δάνεια προς ΜμΕ. Κάτι τέτοιο θα σήμαινε, βέβαια, ότι ορισμένες χώρες θα ενισχύονταν περισσότερο από άλλες, πράγμα που γενικώς ενοχλεί ως ενδεχόμενο την ΕΚΤ.

- Η δεύτερη διάσταση της θεραπείας αφορά στο να διαλυθεί το νέφος υποψιών που κινείται πάνω από τις ευρωπαϊκές τράπεζες. Η ΕΚΤ θα προωθήσει την διεξαγωγή ενός «ελέγχου ποιότητας του ενεργητικού» των τραπεζών πριν αναλάβει τον εποπτικό της ρόλο επί του τραπεζικού συστήματος την επόμενη χρονιά. Τα stress-tests που προηγήθηκαν, με ευθύνη των εθνικών εποπτικών αρχών, δεν ήταν αρκετά αυστηρά, οπότε ουδένα έπεισαν. Ο έλεγχος ποιότητας από πλευράς ΕΚΤ είναι η πρώτη και καλύτερη ευκαιρία που διαθέτει η ΕΚΤ να αποδείξει την δική της αξιοπιστία. Οι τράπεζες που δεν θα ικανοποιήσουν τα stress-tests θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιηθούν, με την άντληση φρέσκου χρήματος από ιδιώτες επενδυτές, με επιβάρυνση/bail-in πιστωτών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με άντληση κεφαλαίων από τα κράτη. Κάτι τέτοιο φέρνει και πάλι στο προσκήνιο το φάσμα να χαλάσουν οι κυβερνήσεις Ιταλίας και Ισπανίας τα δημοσιονομικά τους, δανειζόμενες προκειμένου να στηρίξουν τις εγχώριες τράπεζες.

- Ακριβώς αυτό λειτουργεί ως υπόμνηση της τρίτης θεραπείας: μιας γνήσιας Τραπεζικής Ένωσης, με εποπτικό ρόλο της ΕΚΤ, με κοινό ταμείο εκκαθάρισης (προτάθηκε στις αρχές Ιουλίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή) και με κοινό σύστημα εγγύησης των καταθέσεων. Η ευρωζώνη δεν γίνεται να λειτουργήσει χωρίς τραπεζική ένωση. Εδώ, στη σέντρα βρίσκεται η Γερμανία: υπαινίσσεται ότι θα μπορούσε να αναλάβει τέτοιου είδους αμοιβαίες ευθύνες στο μέλλον, όμως όχι τώρα. Το ζήτημα ωστόσο είναι ότι τώρα είναι που οι τράπεζες έχουν γίνει φαντάσματα. Το να περιμένει κανείς ότι οι ζωντανοί νεκροί θα ξαναπερπατήσουν, είναι ανοησία. Αυτά επισημαίνει, με πολύ γλαφυρό τρόπο, ο Εconomist και δύσκολα μπορεί να διαφωνήσει κανείς.

Banker's Review (T. 034)

Έχετε άποψη;
Ο σχολιασμός των άρθρων προϋποθέτει την Είσοδο σας στο Banker's Review Online.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Δείτε ακόμη...

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σήμερα

Αυτοί που διάβασαν αυτό διάβασαν επίσης

Τα πιο δημοφιλή Topics

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε αυτήν την ενότητα

Οι πιο δημοφιλείς ειδήσεις σε άλλες ενότητες

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Συνεντεύξεις / Πρόσωπα

 
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Topics

Συγχωνεύσεις και εξαγορές

Private banking

Πιστωτική κρίση

Credit Risk management

Enterprise risk management

Best work place

Multichannel Strategy

Innovation

International Banking

Outsourcing

©2018 Boussias Communications, all rights reserved. Κλεισθένους 338, 153 44 Γέρακας, info@boussias.com, Τ:210 6617777, F:210 6617778